«معجزه آبخیزداری»| چالش ها و فرصت های حوزه آبخیز شمال کشور/
پ
پ
– اخبار اقتصادی –

به گزارش پایگاه خبری رکساپ«پرونده معجزه آبخیزداری»؛ حوزه آبخیز شمال کشور (حوزه آبخیز دریاچه خزر) شامل استان های گیلان، مازندران، گلستان و خراسان شمالی است. این حوزه آبخیز به دلایل مختلف، از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.

دلایل اهمیت حوزه آبخیز شمال کشور

حوزه آبخیز شمال کشور به علت در مرحله جوانی بودن فرایند تکامل و نیز بالا بودن حجم آورد رسوبات و فراوانی جریان واریزه ای، کاربری غالب جنگل در عمده حوزه های آبخیز شمال کشور و ایجاد دبی کاذب جریان در رودخانه ها به دلیل وجود سرشاخه ها به ویژه در مناطق مشرف بر مراکز جمعیتی و سکونت گاه ها از اهمیت فراوانی برخوردار است.

افزون بر این، مستعد بودن برخی از مناطق واقع در دامنه های شمالی البرز به حرکات توده ای به دلیل وجود سازندهای زیرین به عنوان نمونه شیست سبز (که در ادبیات علمی حرکات توده ای از آن به نام پرچم قرمز یاد می کنند) و لزوم توجه ویژه به چنین حوزه هایی در مواقع احداث زیرساخت ها، ابنیه ها و جاده ها و غیره و همچنین خطر بالقوه نفوذ زبانه های آب شور به منابع آب زیرزمینی (آب شیرین) ناشی از برهم خوردن تعادل زبانه آب شور و آب شیرین در نوار شمالی و جلگه های ساحلی و تشدید این موضوع توسط برداشت های غیرمجاز منابع آب سبب شده است که بر اهمیت حوزه آبخیز دریاچه خزر افزوده شود.

چالش های حوزه آبخیز شمال کشور

وقوع سیل های مخرب و ویرانگر از مهمترین چالش های حوزه آبخیز شمال است که سالانه خسارات مالی و جانی زیادی بر جای می گذارد. برای نمونه طبق گزارش سازمان جنگل ها و مراتع کشور، فراوانی وقوع سیل در استان گلستان در سال ۱۳۹۹ سه سیل، ۱۳۹۸ دو سیل، ۱۳۹۷ نه سیل، ۱۳۹۶ چهار سیل، ۱۳۹۵ شش سیل، و در سال ۱۳۹۱ چهارده سیل بوده است و در مجموع ۳۰ ساله اخیر این استان به تنهایی شاهد حدود ۱۵۰ سیل بوده است. همچنین فرسایش خاک چالش دیگر حوزه آبخیز شمال کشور است که در همین استان گلستان، در غرب استان گلستان فرسایش ۸ تن در سال و در شرق استان ۳۵ تن در هکتار در سال گزارش شده است.

 خبر مرتبط  ریشه یابی دلالی نوردکاران در بازار فولاد

از چالش های دیگری که به دلیل تغییر سبک زندگی و افزایش خوش نشینی و رفاه طلبی در حوزه آبخیز شمال کشور به وجود آمده است می توان به توسعه نامتوازن مناطق شهری به طرف دامنه های شمالی البرز و مناطق جنگلی، وجود منابع متعدد آلودگی های نقطه ای و غیرنقطه ای قابل ملاحظه در حوزه های شمالی، برهم خوردن الگوی طبیعی جریان و زهکشی حوزه های آبخیز و تبدیل آبراهه طبیعی به آبراهه های شهری و در برخی موارد نادیده گرفتن یا حذف سیستم زهشکی در آبخیز شهری اشاره کرد.

از چالش های حوزه آبخیز شمال کشور در بخش مدیریت منابع طبیعی نیز می توان به عدم انسجام لازم در بخش تحقیقات دانشگاه و بخش اجرا، عدم مدیریت یکپارچه حوزه های مشترک، عدم توجه به مشارکت جوامع محلی، بهره برداری بیش از حد از توان اکوسیستم، کارایی پایین نظام های بهره برداری، نامناسب بودن ساختار اداری منابع طبیعی کشور و نگرانی از عدم تداوم تخصیص بودجه صندوق توسعه در گسترش و تکمیل اقدامات آبخیزداری اشاره کرد.

فرصت های موجود در مدیریت حوزه آبخیز شمال کشور

علیرغم چالش ها و تهدیدات متعددی که حوزه آبخیز شمال کشور با آن مواجه است، این حوزه آبخیز دارای فرصت های فراوانی است که از جمله این فرصت ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

اول: فراهم بودن زمینه توسعه سیاست های سازگاری با تغییر اقلیم با اجرای مدیریت تغذیه آبخوان ها (MAR)  با هدف مدیریت رواناب و تغذیه آبخوان ها

دوم: میانگین بارش مناسب در عمده سطح حوزه های آبخیز شمالی و امکان اجرای سامانه های استحصال آب باران در مناطق مسکونی و امکان الگوگیری از نمونه های موفق بین المللی چون باغچه ها باران ها و شهرهای اسفنجی

 خبر مرتبط  ۴ عامل موثر در قیمت مسکن/ هیچ حکم تخلیه‌ای در تابستان برای

سوم: امکان بهره گیری از استعداد نهشته های لسی در حاشیه دامنه های شمالی البرز و برخی نقاط از شرق استان گلستان به عنوان یک فرصت به دلیل حاصلخیزی و توسعه سریع پوشش گیاهی و مدیریت و کنترل فرسایش رسوب.

مدیریت یکپارچه حوزه آبخیز؛ راهکار مقابله با چالش های حوزه آبخیز شمال کشور

با توجه به چالش ها و فرصت های متعدد حوزه آبخیز شمال، مدیریت یکپارچه حوزه آبخیز شمال را می توان موثرترین و بهترین راهکار مقابله با چالش ها به خصوص سیل و استفاده از فرصت های این حوزه آبخیز دانست. از راهکارهای دیگر مقابله با چالش های حوزه آبخیز شمال کشور می توان به مشارکت اجرا و تحقیقات در مدیریت حوزه آبخیز، تقویت عزم ملی در یکپارچگی مدیریت حوزه های آبخیز، جلب مشارکت مردم در مدیریت اراضی ملی و احاله مدیریت منابع طبیعی به بهره برداران و اصلاح ساختار نظام های بهره برداری اشاره کرد.

مهدی عرفانیان

از همین پرونده بیشتر بخوانید:

«معجزه آبخیزداری»|بررسی آثار و دستاوردهای آبخیزداری در خراسان شمالی باکاهش ۶۹ درصدی شدت سیل
«معجزه آبخیزداری» |راه حل مقابله با وقوع سیل های مخرب چیست؟
«معجزه آبخیزداری» | آبخیزداری چگونه می تواند در مقابله با سیل و آلودگی آب باران موثر باشد؟
«معجزه آبخیزداری»|چرا خبری از طرح های وسیع بیابانزدایی و احیای مراتع نیست؟
«معجزه آبخیزداری»| باغ قرآنی؛ بهترین راه مقابله با چالش های زیست محیطی/اثرات زیبانبار کاشت درختان غیرمثمر مضر چیست؟
«معجزه آبخیزداری» |چرا قانون آبخیزداری باید در مجلس شورای اسلامی تصویب شود؟
«معجزه آبخیزداری»| معنای واقعی مشارکت مردمی در آبخیزداری چیست؟
«معجزه آبخیزداری» |۱۲ اصل آبخیزداری موثر و موفق چیست؟
«معجزه آبخیزداری» |ضرورت توجه به دانش بومی آبخیزداری و آبخوانداری در قانون برنامه هفتم توسعه
«معجزه آبخیزداری»| سود ۲۵ برابری آبخیزداری شهری در برابر هزینه های آن
«معجزه آبخیزداری» |سیل نفرین نیست …
«معجزه آبخیزداری»| وجوه تمایز دانش آبخیزداری با دانش رسمی مدیریت آب/ دلیل بی توجهی به آبخیزداری چیست؟
«معجزه آبخیزداری»|دبی قنات‌ها با آبخیزداری ۵ برابر شده است
«معجزه آبخیزداری»|نقش ویژه ائمه جمعه و جماعات در تقویت گفتمان آبخیزداری در کشور
«معجزه آبخیزداری»|آبخیزداری؛ ضامن توسعه روستایی و محرومیت زدایی از روستاها
«معجزه آبخیزداری»|آبخیزداری؛ راهبردی برای محرومیت‌زدایی
«معجزه آبخیزداری»| بشاگرد چگونه سیراب شد؟
«معجزه آبخیزداری»| تعادل بخشی آب زیرزمینی؛ اولویت نخست مدیریت جامع حوزه آبخیز/ سه لایه تخصیص آب چیست؟
«معجزه آبخیزداری»|راز مشارکت مردمی در طرح های آبخیزداری چیست؟
«معجزه آبخیزداری»|بیانیه پایانی همایش ملی آبخیزداری/ قانون مدیریت جامع حوزه آبخیز در مجلس تصویب شود

پایان خبر/

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.