گزارش// راهکار‌های مقابله با آتش‌سوزی‏‌های جنگل‌ها و مراتع
پ
پ
– اخبار اجتماعی –

به گزارش خبرنگار اجتماعی پایگاه خبری رکساپ؛ روند آتش‏‌سوزی‌‏ها طی ۲۰ سال گذشته در ایران نشان می‌‏دهد که به‌طور متوسط هر ساله به ویژه با فرا رسیدن ماه‏‌های گرم، بیش از یک هزار فقره آتش‏‌سوزی صرفاً در جنگل‌‏ها رخ داده و نزدیک به ۳ هزار و ۵۰۰ هکتار از عرصه‌‏های جنگلی در طعمه آتش‌‏سوزی گرفتار شده و بخشی از این عرصه‌‏ها نیز کاملاً از بین رفته‌‏اند!

طبق بررسی‌‏ها، تقریباً ۱۰ درصد آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع کشور توسط عوامل طبیعی مانند برخورد صاعقه و آذرخش و خودسوزی جنگل‌‏ها در اثر وزش باد‌های گرم به وقوع می‌پیوندد اما در بیش از ۹۰ درصد آتش‏‌سوزی‌‏ها عامل انسانی است که یا به‌صورت «عمدی» از جمله:

اختلافات قومی و عشیره‏ای و ایجاد آتش‌‏سوزی به‏‌منظور ضربه زدن به طوایف و اقوام دیگر
تبدیل جنگل به مرتع به‌‏منظور تأمین علوفه بیشتر برای چرای دام
تهیه و فروش زغال به سوداگران به ویژه در جنگل‌‏های مناطق مرزی
ایجاد آتش‌‎‏سوزی به‏‌منظور تصاحب زمین‏‌های منابع طبیعی
آتش‌زدن بقایای محصولات یا به اصطلاح پس‏چر مزارع در مجاور جنگل‌ها

عوامل «غیرعمدی» آتش سوزی در جنگلها

سهل‌انگاری یا کم‌توجهی گردشگران، چوپانان، جنگل‌بانان، کشاورزان و در انجام اقدامات مخاطره‌آمیز مانند خاموش نکردن صحیح آتش، انداختن ته سیگار روشن در طبیعت، رها کردن زباله‌های پرخطر مانند بطری‌‏های شیشه‌ای و …

غالب بودن نقش عامل انسانی در وقوع آتش‌‏سوزی‏‌ها نشان از این دارد که کشور و متولیان امر نتوانسته‌اند در زمینه فرهنگ‏‌سازی و حل مشکلات معیشتی و اقتصادی مردم وابسته به جنگل‌ها و مراتع، اقدامات اثرگذاری داشته باشند.

به‌عبارت بهتر مدیریت پایدار و اجتماع‌محور در خصوص منابع طبیعی از طریق پیوند دادن منافع جامعه محلی به منافع حمایت و حفاظت از منابع طبیعی به ویژه در امر مقابله با آتش‌سوزی‌ها، شکل نگرفته است.

 خبر مرتبط  ۷۰۰۰ متخصص بهداشت بر رعایت پروتکل‌‌ها در کنکور سراسری نظارت

بخش عمده‌ای از این عدم موفقیت‌ها ریشه در فقدان مدیریت پایدار و اجتماع‌محور منابع طبیعی و ایجاد تعارض منافع مابین جامعه محلی و برخی دستگاه‌های دولتی متولی حفظ منابع طبیعی که از طریق حذف مدیریت‌های مردمی و برخورد‌های متناقض دولت در بیرون راندن عشایر و ساکنان بومی جنگل‌ها در قالب طرح‌های تعادل دام و مرتع و قرق و در مقابل، واگذاری همان اراضی به سرمایه‌داران غیربومی در قالب بهره‌برداری از معدن و جایگزین نشدن مدیریت کارآمد به جای آن است.

بنابراین روستاییان و عشایر محلی با دیدن چنین تناقضی از یک سو و با به خطر افتادن معیشت خود ازسوی دیگر، دلبستگی‌شان به منابع طبیعی و تعهدشان به بهره‌‏برداری پایدار از آن‌ها کاهش می‌یابد و به نوع دیگری ازجمله ایجاد آتش‌‏سوزی شروع به تخریب می‌‏کنند.

همچنین چالش‌های دیگری در این حوزه وجود دارد که در دو بخش چالش‌های حقوقی و چالش‌های مدیریتی ــ اجرایی به‌شرح زیر خلاصه شده است:

چالش‌های حقوقی

۱٫ نارسایی‌های برخی قوانین و عدم بازدارندگی مجازات عاملان آتش‌سوزی

۲٫ خلأ قانونی در حمایت از گروه‌های داوطلب مردمی و نیرو‌های شرکتی تحت قرارداد جهت جبران آسیب‌ها و صدمات واردشده در محافظت از جنگل‌ها و مراتع به‌ویژه اطفای حریق

چالش‌های مدیریتی ــ اجرایی

۱٫ فقدان برنامه جامع و منسجم پیش‏ بینی، پیشگیری، اطفای حریق و احیا و بازسازی جنگل‏‌ها و مراتع مبتنی بر رویکرد مدیریت اجتماع‌محور منابع طبیعی

۲٫ موازی‌‏کاری و ناهماهنگی بین دستگاه‏‌ها و فقدان مرکز ملی کنترل و پایش عرصه‏‌های طبیعی

۳٫ نبود نقشه پهنه‌‏بندی ریسک وقوع آتش‏‌سوزی جنگل‏‌های کشور

۴٫ فقدان ارزش‌گذاری اقتصادی ــ اجتماعی و محیط‏زیستی جنگل‌ها و مراتع و عدم آگاهی کافی متولیان و مردم از این ارزش‏‌ها

 خبر مرتبط  پیشنهاد نمایندگان مجلس برای "افزایش هر ۶ ماه یک بار حقوق

۵٫ کمبود نیروی انسانی ماهر و آموزش دیده، تجهیزات و امکانات مناسب که ریشه در کمبود منابع مالی برای تجهیز و ترمیم تجهیزات دارد

۶٫ دشواری دسترسی به کانون‌های آتش‌سوزی و نبود بالگرد‌های اختصاصی اطفای حریق جنگل‌ها و مراتع

چالش‌های موجود نشان می‌دهد که مقابله با آتش‌سوزی‌های جنگل‌ها و مراتع کشور دارای ابعاد مختلف فنی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است و سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور و سازمان حفاظت محیط زیست به‌عنوان متولیان اصلی و قانونی، به تنهایی نمی‌توانند از عهده انجام تمام عملیات حفاظتی و اطفای آتش‌سوزی جنگل‌ها بر بیایند و نیازمند عزم ملی و مشارکت فعالانه تمامی ذی‌نفعان به‌ویژه مردم، کشاورزان و جوامع محلی وابسته به جنگل‌ها و مراتع است.

لذا لازم است ابتدا برنامه مدون و زمان بندی‌ شده‌ای برای پیاده‌سازی حکمرانی مطلوب و مدیریت پایدار و اجتماع‌محور منابع طبیعی تهیه شود سپس با تعامل و همفکری دستگاه‏‌های مرتبط با محوریت سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور و سازمان حفاظت محیط زیست، برنامه مدیریت جامع پیشگیری و مقابله با آتش‏ سوزی‌‏های عرصه‌های منابع طبیعی کشور که تمام ابعاد پایش، پیش‏ بینی، پیشگیری، کشف و اطفای حریق، احیا و بازسازی و نحوه ساماندهی گروه‏های مردمی را در بر دارد، تدوین و عملیاتی شود.

از جمله راهکار‌های دیگر می‌توان به تأمین بودجه مورد نیاز، اصلاح و رفع خلاء‌های قانونی در زمینه حمایت بیمه‌ای و قضایی از گروه‌های داوطلب مردمی آسیب‌دیده در جریان اطفای حریق و تعامل‌سازی دستگاه‌ها و آموزش و فرهنگ‌سازی حفاظت از منابع طبیعی اشاره کرد که به تفصیل در این گزارش بدان‌ها پرداخته شده است.

جدیدترین خبرها و تحلیل‌های ایران و جهان را در کانال تلگرامی رکساپ بخوانید. (کلیک کنید)

پایان خبر/

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.