اربعین دفاع|فصل اسارت در دفاع مقدس چگونه رقم خورد؟+عکس و
پ
پ
– اخبار فرهنگی –

به گزارش خبرنگار فرهنگی پایگاه خبری رکساپ، آزادگی و اسارت یکی از مهمترین فصل‌های هشت سال دفاع مقدس است که در چهلمین سالگرد خود عمیق‌تر می‌توان به آن نگاه موشکافانه‌ای داشت و فراز و نشیب‌هایش را بررسی کرد. حدود ۴۳ هزار نفر از ایرانیان در این فصل مهم حضور داشته‌اند و سال‌های اثرگذار جوانی خود را صرف آن کرده‌اند.

طبق اعلام رسمی رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران، ۶۳ درصد کل اسرای هشت سال جنگ ایران و عراق متعلق به نظامیان عراقی و تنها ۳۷ درصد اسرا، ایرانی بودند. تعداد ازادگان دفاع مقدس تقریبا برابر یک پنجم شهدای جنگ تحمیلی است. از تعداد ۴۲ هزار و ۸۷۹ اسیر ایرانی در اردوگاه‌های رژیم بعث صدام، ۳۶ هزار نفر رزمنده بودند که به اسارت رژیم بعث درآمدند و بقیه از مردم عادی بودند. ۲۴ هزار اسیر ایرانی تا روزهای آخر اسارت از چشم صلیب سرخ جهانی مخفی نگه داشته شده بودند و ۴۵۰ نفر از اسرای ایران در دوران اسارت به دلیل شکنجه یا درگیری‌های دیگر با دشمن در اردوگاه‌ها به شهادت رسیده‌اند.

تعدادی از اسرای ایرانی را رزمندگان کم سن و سالی تشکیل می‌دادند که  عموما نوجوان بودند و بیشتر در اردوگاه معروف به اطفال اسیر بودند. صدام خیلی تلاش کرد به وسیله آن‌ها برای تضعیف جبهه رزمندگان اسلام بهره برداری تبلیغاتی کند. در واقع به دنبال عملیات خیبر در سوم اسفند سال ۱۳۶۲ و به اسارت درآمدن حدود ۴۰۰ نفر از اسرای کم سن و سال در این عملیات، بعثی‌ها درصدد جمع آوری این اسرا که به اطفال مشهور بودند در یک اردوگاه برآمدند. در ادامه فروردین ۱۳۶۳ اردوگاهی را در کنار اردوگاه الرمادی و عنبر تاسیس کردند و اسرای کم سن و سال الرمادی و موصل۲ که به اردوگاه خیبری‌ها مشهور بود را به این اردوگاه منتقل کردند. این مرکز به دلیل قرار گرفتن بین اردوگاه الرمادی و عنبر به اردوگاه بین القفسین و به علت حضور اسرای نوجوان ۱۵ تا ۱۸ سال در آن به اردوگاه اطفال مشهور شد. بعثی‌ها تا مدت‌ها سعی می‌کردند از تعداد تقریبی ۷۰۰ نفر اسیر نوجوان ایرانی در این اردوگاه بهره برداری رسانه‌ای کنند.

آزادگان , دفاع مقدس , شهدای دفاع مقدس , جانبازان دفاع مقدس , شهید , فیلم ,

قبل از ورود حاج آقای ابوترابی به اردوگاه‌ها شرایطی حکم‌فرما بود که همه اسرا تندرو بودند. از سال ۶۱ به بعد با ورود حاج آقای ابوترابی اوضاع بهتر شد. انگار روح معنوی حاج آقا بالافاصله در اسرا تأثیر گذاشت. چون ما فهمیدند او رهبری است که در اردوگاه همه بچه‌ها از ایشان حرف‌شنوی دارند. کم‌کم عراقی‌ها دریافتند که هر جا حاج آقای ابوترابی می‌رود، آنجا آرام می‌شود. به همین دلیل هرجا شلوغ می‌شد، ایشان را می‌بردند تا اوضاع آرام شود. به این صورت رهبری اسرا در اردوگاه‌ها نشانی بود که  جان بسیاری از اسرای ایرانی را در دوران اسارت نجات داد.

 خبر مرتبط  کارگردان قدیمی تلویزیون: به من گفته‌اند اسپانسر بیاور!/

آزادگان , دفاع مقدس , شهدای دفاع مقدس , جانبازان دفاع مقدس , شهید , فیلم ,

هزار نفر از افسران به ویژه خلبانان اسیر کشور، ۱۰ سال از دوران اسارت خودشان دور از نظارت صلیب سرخ زندانی بودند. ۳۹۹۱۶ نفر از اسرای ایرانی طی ۴۵ مرحله مبادله شدند که بیشترین دوره اسارت متعلق به شهید سرلشکر خلبان حسین لشکری بود. او ۶۴۱۰ روز اسیر بود و از سوی مقام معظم رهبری به «سید الاسرا» ملقب شد.

آزادگان , دفاع مقدس , شهدای دفاع مقدس , جانبازان دفاع مقدس , شهید , فیلم ,

شهید سرلشکر خلبان حسین لشکری

در روز ۲۶ مرداد ۱۳۶۹ اولین گروه آزادگان ایرانی پس از سال‌ها اسارت در زندان‌های رژیم بعث عراق با ورود به کشور به جمع خانواده‌های خود بازگشتند. این رویداد دو هفته پس از اشغال نظامی کویت توسط ارتش صدام صورت گرفت. در واقع صدام در ۱۷ مرداد ۱۳۶۷ به ناگزیر آتش‌بس را پذیرفت و اعلام آمادگی کرد که وارد مذاکره شود. پس از آتش‌بس و شروع مذاکرات دقیقاً دو سال طول کشید تا مبادله اسرا بین دو کشور ایران و عراق به مرحله اجرا درآید، در صورتیکه مطابق بند سه قطعنامه ۵۹۸ سازمان ملل و بر اساس کنوانسیون سوم ژنو مصوب ۱۲ اوت ۱۹۴۹، پس از مخاصمه جنگ باید تمام اسرا بدون تأخیر به کشور خود بازگردانده شوند. شورای امنیت سازمان ملل متحد در ۱۸ مرداد ۱۳۶۷ قطعنامه ۶۱۹ را تصویب کرد و به موجب آن گروه ناظران نظامی ایران و عراق و سازمان ملل (یونیماگ) که حدود ۴۰۰ نفر از ۲۵ ملیت مختلف تشکیل شده بود در مرزهای دو کشور ایران و عراق مستقر شدند.

 ۱۷ مرداد ۱۳۶۹ ایران طی نامه‌ای بر معاهده ۱۹۷۵ تأکید کرد. رئیس‌جمهور عراق نیز در پاسخ طی نامه‌ای در ۲۳ مرداد ۶۹ آن را پذیرفت و با تاکید بر اینکه «به هر آنچه می‌خواستید دست یافتید»، نوشت: «مبادله فوری و همه جانبه اسرای جنگ به هر تعدادی که در عراق و ایران به سر می‌برند، از طریق مرزهای زمینی و از راه خانقین – قصرشیرین و راه‌های دیگری که مورد توافق قرار می‌گیرد صورت خواهد گرفت و ما آغازگر این اقدام خواهیم بود و از روز جمعه ۱۷ اوت ۱۹۹۰ [برابر با ۲۶ مرداد ۱۳۶۹] به آن مبادرت خواهیم کرد… با این تصمیم ما دیگر همه چیز روشن شده و بدین ترتیب همه آنچه را که می‌خواستید و بر آن تکیه می‌کردید، تحقق می‌یابد.»

آزادگان , دفاع مقدس , شهدای دفاع مقدس , جانبازان دفاع مقدس , شهید , فیلم ,

قاسم قناعتگر یکی از آزادگان دفاع مقدس، روایت آزادی اسرا را چنین نقل می‌کند: «صبح روز ۲۴ مردادماه نشسته بودیم که ناگهان تلویزیون عراق برنامه‌های عادی خود را قطع کرد و مجری آن با حالت هیجان زده گفت که تا لحظاتی دیگر بیانیه‌ای مهم قرائت خواهد شد تا اینکه بعد از یک ربع مجری تلویزیون عراق دوباره در صفحه تلویزیون ظاهر شد و شروع کرد به قرائت نامه صدام به رئیس جمهور ایران. اشغال کویت و شاخ و شانه کشیدن آمریکا  برای اسرا خوش یمن بود. صدام که حمله ائتلاف ضد عراقی را قریب‌الوقوع می‌دید عاقبت مجبور شد مذاکرات صلح با ایران را به انجام برساند. و کلیه درخواست‌های جمهوری اسلامی ایران را از جمله بازگشت به قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر، بازگشت به مرزهای رسمی و قانونی، مبادله و آزادی اسرای طرفین پذیرفت و به مرحله اجرا درآورد.

 خبر مرتبط  مسیری که اسیران کربلا تا شام طی کردند/ چه زمانی اسیران

شنیدن این خبر آن هم در آن شرایطی که دیگر کسی به آزادی فکر نمی‌کرد واقعاً خوشحال کننده بود. موجی از شادی در اردوگاه به پا خاست. اول سجده شکر به جا آورده و بعد همدیگر را در آغوش گرفتیم و تبریک گفتیم.  از آن تاریخ به بعد لحظه شماری می‌کردیم که چه زمانی نوبت به اردوگاه ما می‌رسد. در این مدت رفتار بعثی‌ها هم کاملاً عوض شده بود. دیگر از کابل و کتک و تحقیر خبری نبود. یک روز محمد مراد حمزه‌ای را به اتاق افسران عراقی بردند. در آنجا چند نفر مأمور که از استخبارات عراق آمده بودند با یک نوع نگرانی از ایشان می‌پرسند وقتی به ایران باز می‌گردد درباره وضعیت اردوگاه و برخورد سربازان عراقی چه خواهد گفت. ایشان هم با شجاعت جواب می‌دهد که همه حقایق را خواهد گفت. تمام اذیت و آزارهای آن‌ها و برخی از خوبی‌هایی را که دیده.

آزادگان , دفاع مقدس , شهدای دفاع مقدس , جانبازان دفاع مقدس , شهید , فیلم ,

از همین موضوع به ظاهر ساده دو نتیجه مهم گرفته می‌شد: ۱- بعضی‌ها دیگر به پشتیبانی آمریکا و متحدانش امیدی نداشتند و کار حکومت صدام را پایان یافته می‌دانستند. ۲- از اینکه بعد از دیکتاتوری صدام، پای سایر سران حزب بعث به عنوان جنایتکاران جنگی وسط آمده و محاکمه شوند به شدت می‌ترسیدند.»

اربعین دفاع|چرا شخصیت رزمندگان دفاع مقدس در دنیا شاخص بود؟
اربعین دفاع|جبهه و گستردگی سفره‌های قناعت دفاع مقدس+عکس و فیلم
اربعین دفاع|مردم چگونه به جبهه‌ها کمک می‌کردند؟+عکس و فیلم
اربعین دفاع|عزاداری رزمندگان در دفاع مقدس چگونه برگزار می‌شد؟
اربعین دفاع|لحظه تلخ اعلام خبر محاصره آبادان+عکس و فیلم
اربعین دفاع|شب‌های عملیات در دفاع مقدس چگونه می‌گذشت؟+عکس و فیلم
اربعین دفاع|رزمندگان چگونه به جبهه اعزام می‌شدند؟+عکس و فیلم

 ۲۶ مردادماه اولین گروه اسرای جنگی آزاد شده و به آغوش ملت بازگشتند. در ۲۷ مرداد ۱۳۶۹ رئیس‌جمهور ایران خطاب به صدام نوشت: «اعلام پذیرش مجدد معاهده ۱۹۷۵ از سوی شما تبدیل آتش‌بس موجود به صلح دائم و پایدار را هموار ساخت.» اسرای سرافراز ایرانی از چند نقطه مرزی با تشریفات وارد کشور شدند و نخستین واکنش آنان بوسه بر خاک ایران و ریختن اشک شوق بود.

 خبر مرتبط  تدارک بسیج صداوسیما برای هفته‌ دفاع‌مقدس/ از فیلم تلویزیونی

آزادگان , دفاع مقدس , شهدای دفاع مقدس , جانبازان دفاع مقدس , شهید , فیلم ,

آزادگان , دفاع مقدس , شهدای دفاع مقدس , جانبازان دفاع مقدس , شهید , فیلم ,

زیارت حرم امام خمینی و همچنین دیدار با آیت‌الله العظمی خامنه‌ای از نخستین برنامه‌ها و اقدامات مشترک آزادگان ایرانی بود. رهبر معظم انقلاب در دیدار با آزادگان گفت:

«… یکی از چیزهایی که شما را، دل‌هایتان را زنده نگه می‌داشت، پر امید نگه می‌داشت، یاد آن چهره و روحیه پرصلابت امام عزیزمان بود. آن بزرگوار هم خیلی به یاد اسرا بودند. حال پدری را که فرزندانش به این شکل از او دور شده باشند، راحت می‌شود فهمید… مسأله اسارت طولانی فرزندان این ملت به نوبه خود امتحان دیگری بود که ملت ما با موفقیت آن را به انجام رسانده و اسرای ما همانند ملت ایران از خود آزادمردی نشان دادند و سرانجام با موفقیت و سرافرازی به وطن بازگشتند…شما در دوران اسارت شرایط سختی را گذراندید، اما در عین حال با حفظ دین و اعتقادات و دلبستگی خود به اسلام، امام و انقلاب موجب افتخار و آبرومندی ملت خود در برابر دشمن شدید.»

تصاویری از دیدار آزادگان پس از رهایی از اسارت در مردادماه ۱۳۶۹ با رهبر معظم انفلاب در ادامه قابل مشاهده است:

آزادگان , دفاع مقدس , شهدای دفاع مقدس , جانبازان دفاع مقدس , شهید , فیلم ,

در پی بازگشت آزادگان به ایران دستور تشکیل ستاد رسیدگی به امور آزادگان صادر شد. ستاد رسیدگی به امور آزادگان در ۲۲ مرداد ۱۳۶۹، براساس قانون حمایت از آزادگان مصوب ۲۳ آذرماه ۱۳۶۸ مجلس تشکیل شد و در نخستین گام با تبادل انبوه اسرا مواجه شد و براساس‌ همان قانون و با مساعدت و همراهی دیگر دستگاه‌ها مسئولیت این کار عظیم را به دوش گرفت و تبادل بیش از ۴۰ هزار آزاده و به همین تعداد اسیر عراقی را انجام داد.

آزادگان , دفاع مقدس , شهدای دفاع مقدس , جانبازان دفاع مقدس , شهید , فیلم ,

 

آزادگان , دفاع مقدس , شهدای دفاع مقدس , جانبازان دفاع مقدس , شهید , فیلم ,

 

قاسم قناعتگر معتقد است : تسلیم صدام در برابر خواست ایران برای آزادی اسرا چند دلیل عمده داشته است:

۱- صدام از آن می‌ترسید که در صورت عدم انعقاد صلح بین دو کشور ایران از وضعیت نامتعادل عراق که درگیر جنگ دیگری شده بود، استفاده کند و با یک حمله همه جانبه نه تنها انتقام تجاوزات بی‌رحمانه رژیم صدام را بگیرد بلکه با قرار دادن در موضعی قوی تر خواسته‌های خود را بر آن‌ها تحمیل کند.

۲- به خیال خود می‌خواست دل ایران را به دست آورده و در جنگ با ائتلاف، ایران را با خود همسو کند یا حداقل در موضع بی‌طرف نگاه دارد.

۳- خطر اسرای ایرانی که ممکن بود بعد از حمله ائتلاف به نحوی از اردوگاه‌ها فرار کنند و به شیعیان معترض کشورش بپیوندند.

۴-با تبادل اسرا و بازگشت اسرای عراقی می‌توانست کمبود نیروی انسانی خود را جبران کند.

پایان خبر/

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.